Spanbussen voor verbinden, positioneren en borgen

Spanbussen, ook wel spannstiften of veerpennen genoemd, zijn cilindrische bevestigingselementen met een lengtesleuf. Ze worden in een passend gat geperst en veren tijdens de montage iets samen. Hierdoor ontstaat radiale spanning tegen de wand van het gat.

Spanbussen worden veel toegepast voor:

• verbinden van twee of meer onderdelen;
• positioneren van componenten;
• borgen van assen en delen;
• scharnierverbindingen;
• opnemen van afschuifkrachten;
• machine- en apparatenbouw.

Doordat geen schroefdraad, moer of aanvullende borging nodig is, kunnen spanbussen compact en efficiënt worden gemonteerd.

Hoe werkt een spanbus?

De buitendiameter van een spanbus is vóór montage iets groter dan het daarvoor bestemde gat.

Wanneer de bus wordt ingeslagen of ingeperst, wordt de lengtesleuf gedeeltelijk dichtgedrukt. Het veerkrachtige materiaal probeert vervolgens terug te veren.

Hierdoor ontstaat radiale veerspanning tegen het gat, waardoor de spanbus zichzelf vasthoudt.

Dit maakt spanbussen geschikt voor verbindingen waarbij onderdelen betrouwbaar ten opzichte van elkaar moeten worden gepositioneerd.

ISO 8752 – zware uitvoering

DIN EN ISO 8752 beschrijft geschlitzte spanbussen in zware uitvoering.

Deze norm heeft de oudere DIN 1481 als gangbare normopvolger vervangen.

De zware uitvoering heeft een grotere wanddikte en is bedoeld voor toepassingen waarbij hogere mechanische belastingen en afschuifkrachten moeten worden opgenomen.

ISO 8752-spanbussen worden veel toegepast bij:

• machines;
• aandrijvingen;
• scharnierpunten;
• assen;
• constructiedelen;
• zwaar belaste verbindingen.

ISO 13337 – lichte uitvoering

Voor een lichtere spanbus bestaat DIN EN ISO 13337.

Deze norm beschrijft geschlitzte spanbussen in lichte uitvoering en is de opvolger van de ingetrokken DIN 7346.

Door de kleinere wanddikte kan deze uitvoering gemakkelijker vervormen tijdens montage en is er minder kracht nodig om de bus in het gat te plaatsen.

Een lichte spanbus kan geschikt zijn wanneer minder hoge afschuifkrachten optreden of wanneer de constructie vraagt om een flexibelere verbinding.

Licht of zwaar kiezen

Het belangrijkste verschil is de wanddikte en daarmee de mechanische capaciteit.

ISO 13337

• lichte uitvoering;
• relatief dunne wand;
• lagere afschuifcapaciteit;
• oude aanduiding DIN 7346.

ISO 8752

• zware uitvoering;
• dikkere wand;
• geschikt voor hogere afschuifbelasting;
• vervangt de oudere DIN 1481-aanduiding.

Selecteer de uitvoering daarom op basis van de werkelijke krachten in de verbinding.

Diameter en lengte

Spanbussen worden aangegeven met hun nominale diameter en lengte, bijvoorbeeld:

6 × 30 mm

Hierbij is 6 mm de nominale diameter en 30 mm de lengte.

De juiste diameter moet aansluiten op de boring in de constructie. Voor ISO-spanbussen wordt doorgaans een gat met tolerantieveld H12 aanbevolen.

De benodigde lengte hangt af van:

• materiaaldikte;
• aantal verbonden onderdelen;
• positie van de afschuifvlakken;
• constructie van de verbinding.

Afschuifkracht

Spanbussen zijn bijzonder geschikt voor het opnemen van afschuifkrachten.

Bij technische productgegevens wordt daarom regelmatig een minimale afschuifkracht vermeld. Deze kan bijvoorbeeld worden opgegeven voor een verbinding waarbij de spanbus op twee plaatsen wordt afgesneden, oftewel dubbele afschuiving.

De toegestane belasting verschilt per diameter, materiaal en uitvoering.

Gebruik daarom altijd de technische gegevens van de specifieke spanbus.

Verenstaal en roestvast verenstaal

Spanbussen worden veel geproduceerd uit:

• verenstaal;
• roestvast verenstaal.

Het veergedrag van het materiaal is essentieel voor de werking van de spanbus.

Verenstaal biedt hoge hardheid en mechanische sterkte en wordt veel gebruikt in algemene industriële toepassingen.

Roestvast verenstaal kan worden gekozen wanneer daarnaast een hogere corrosiebestendigheid gewenst is.

RVS is een basismateriaal en geen oppervlaktebehandeling.

Montage van spanbussen

Voor een betrouwbare verbinding moeten boring en spanbus goed op elkaar aansluiten.

Let bij montage op:

• juiste gatdiameter;
• correcte uitlijning van de onderdelen;
• geschikte inslag- of perstechniek;
• juiste diameter en lengte;
• voorkomen van beschadiging van de bus.

Een afgeschuinde of afgeronde invoerzijde helpt de spanbus gemakkelijker in het gat te plaatsen.

Spanbus versus cilindrische pen

Een spanbus verschilt duidelijk van een massieve cilindrische pen.

Spanbus

• hol en geschlitzt;
• veert samen tijdens montage;
• compenseert beperkte maatafwijkingen;
• klemt zichzelf in het gat.

Cilindrische pen

• massief;
• stijve verbinding;
• vraagt doorgaans om nauwkeurigere passing;
• vaak gebruikt voor zeer nauwkeurige positionering.

Welke uitvoering het beste past, hangt af van de gewenste nauwkeurigheid, belasting en montagewijze.

Spanbussen bestellen bij ROKAFAST

Bij ROKAFAST vind je spanbussen voor professionele toepassingen binnen machinebouw, apparatenbouw en technische constructies.

Kies de juiste uitvoering vooral op basis van ISO-norm, diameter, lengte, lichte of zware uitvoering, materiaal, boring en benodigde afschuifsterkte.

Veelgestelde vragen

Wat is een spanbus?

Een holle, geschlitzte veerpen die wordt samengedrukt tijdens montage en zichzelf door veerspanning in een gat vasthoudt.

Welke norm geldt voor zware spanbussen?

DIN EN ISO 8752 geldt voor geschlitzte spanbussen in zware uitvoering.

Wat is de opvolger van DIN 1481?

De gangbare actuele opvolger voor de zware uitvoering is DIN EN ISO 8752.

Welke norm geldt voor lichte spanbussen?

DIN EN ISO 13337 beschrijft de lichte uitvoering en vervangt de oudere DIN 7346.

Waarvoor worden spanbussen gebruikt?

Voor verbinden, positioneren en borgen van onderdelen en voor het opnemen van afschuifkrachten.

Welke gatpassing wordt aanbevolen?

Voor veel ISO-spanbussen wordt een boring met tolerantieveld H12 aanbevolen.

Wat is het verschil tussen een lichte en zware spanbus?

De zware uitvoering heeft een grotere wanddikte en kan doorgaans hogere afschuifkrachten opnemen dan de lichte uitvoering.