Kunststof onderdelen

Kunststof onderdelen voor machinebouw en technische toepassingen

Kunststof onderdelen worden breed toegepast in machines, apparaten, voertuigen, elektronica en industriële constructies.

Afhankelijk van hun vorm en materiaal kunnen kunststof componenten worden gebruikt voor functies zoals:

• afstand houden;
• geleiden;
• isoleren;
• afdekken;
• beschermen;
• lageren;
• ondersteunen;
• positioneren;
• afdichten;
• bevestigen;
• bedienen.

De eigenschappen van een kunststof onderdeel worden niet alleen bepaald door de vorm van het product.

Vooral de gebruikte kunststofsoort is belangrijk.

Een onderdeel van polyamide kan technisch totaal anders reageren dan hetzelfde onderdeel van POM, PE, PP of PTFE.

Wat zijn technische kunststof onderdelen?

Technische kunststof onderdelen zijn componenten van een polymeer materiaal die een functionele rol vervullen in een constructie.

Voorbeelden kunnen, afhankelijk van het assortiment, bestaan uit:

• afstandsbussen;
• glijbussen;
• lagerbussen;
• beschermkappen;
• afdekdoppen;
• pluggen;
• ringen;
• geleiders;
• voeten;
• beschermprofielen;
• kabel- en leidingcomponenten;
• bedieningsonderdelen;
• kunststof bevestigingscomponenten.

Niet iedere toepassing vraagt dezelfde kunststof.

Daarom moet materiaal één van de belangrijkste filters binnen deze categorie zijn.

Kunststof is een verzamelnaam

Het woord:

kunststof

beschrijft duizenden verschillende polymeermaterialen.

Veelgebruikte technische kunststoffen zijn bijvoorbeeld:

• PA – polyamide;
• POM – polyoxymethyleen;
• PE – polyethyleen;
• PP – polypropyleen;
• PVC – polyvinylchloride;
• PTFE – polytetrafluorethyleen;
• PC – polycarbonaat;
• ABS – acrylonitril-butadieen-styreen;
• PEEK – polyetheretherketon.

Daarnaast bestaan talloze:

• gemodificeerde;
• versterkte;
• gevulde

varianten.

ISO 1043 materiaalaanduidingen

Voor de gestandaardiseerde afkortingen van kunststoffen is:

ISO 1043-1

belangrijk.

Deze norm legt internationaal gebruikte afkortingen voor polymeren vast.

Hierdoor kan bijvoorbeeld duidelijk worden aangegeven welk basismateriaal voor een component is gebruikt.

Gebruik dergelijke materiaalcodes alleen wanneer de fabrikant daadwerkelijk het materiaal specificeert.

ISO 1043-1 is actueel

ISO 1043-1:2011 is momenteel nog de actuele editie.

De norm werd in 2022 opnieuw beoordeeld en bevestigd.

Hij behandelt de uniforme symbolen en afkortingen van basispolymeren en bepaalde speciale materiaaleigenschappen.

ISO 1043-2

Wanneer kunststoffen zijn gevuld of versterkt is:

ISO 1043-2:2011

relevant.

Deze norm standaardiseert aanduidingen voor:

• vulstoffen;
• versterkingsmaterialen.

Dat is bijvoorbeeld relevant voor technische kunststoffen die met glasvezels worden versterkt.

Glasvezelversterkte kunststof

Een technisch kunststof onderdeel kan worden versterkt met:

glasvezel.

Dit kan onder andere leiden tot:

• hogere stijfheid;
• hogere sterkte;
• lagere vervorming onder belasting.

Maar versterking kan ook andere eigenschappen beïnvloeden.

Denk bijvoorbeeld aan:

• brosheid;
• oppervlaktekwaliteit;
• slijtage van contrapartner;
• maatverandering;
• verwerking.

Behandel een glasvezelversterkte variant daarom als een afzonderlijke materiaaluitvoering.

PA – polyamide

Polyamide is één van de meest gebruikte technische kunststoffen voor machine- en montageonderdelen.

Veel voorkomende benamingen zijn:

• PA6;
• PA66;
• PA12.

Polyamide wordt onder andere gebruikt voor:

• afstandhouders;
• handgrepen;
• bedieningsdelen;
• bevestigingscomponenten;
• lagerachtige onderdelen;
• beschermcomponenten.

Eigenschappen van polyamide

Afhankelijk van de exacte kwaliteit kan polyamide een interessante combinatie bieden van:

• mechanische sterkte;
• taaiheid;
• slijtvastheid;
• relatief laag gewicht;
• elektrische isolerende eigenschappen.

Maar de exacte waarden verschillen sterk per polyamidekwaliteit.

Vochtopname van polyamide

Een belangrijk technisch aandachtspunt is:

vochtopname.

Veel polyamides kunnen water uit de omgeving opnemen.

Dit kan invloed hebben op:

• afmetingen;
• stijfheid;
• sterkte;
• elektrische eigenschappen.

Voor maatkritische onderdelen moet dit worden meegenomen.

PA6 versus PA66

PA6 en PA66 behoren beide tot de polyamidefamilie maar zijn niet identiek.

Ze verschillen onder andere in:

• vochtgedrag;
• thermische eigenschappen;
• mechanische eigenschappen;
• verwerking.

Gebruik daarom bij productdata bij voorkeur de exacte kwaliteit in plaats van alleen:

nylon.

Nylon

De term:

nylon

wordt commercieel veel gebruikt voor polyamide.

Voor technische productinformatie is:

PA6, PA66 of andere exacte kwaliteit

echter informatiever.

Glasvezelversterkt PA

Polyamide wordt veel versterkt met glasvezels.

Een fabrikant kan bijvoorbeeld een glasvezelversterkte PA-kwaliteit gebruiken om:

• stijfheid;
• vormvastheid;
• belastbaarheid

te verhogen.

Ganter gebruikt bijvoorbeeld bij verschillende huidige technische bedieningsonderdelen glasvezelversterkt polyamide en specificeert materiaal en temperatuurbereik afzonderlijk per product. Dit onderstreept waarom dergelijke eigenschappen op SKU-niveau moeten worden vastgelegd.

POM – polyoxymethyleen

POM is een veelgebruikte technische kunststof voor onderdelen waarbij:

• maatvastheid;
• lage wrijving;
• nauwkeurige geometrie;
• slijtagegedrag

belangrijk zijn.

Het materiaal wordt ook aangeduid als:

acetaal / polyacetaal.

Toepassingen van POM

Afhankelijk van kwaliteit wordt POM gebruikt voor bijvoorbeeld:

• geleiders;
• glijcomponenten;
• tandwielen;
• bussen;
• rollen;
• precisieonderdelen.

Het is geen universeel alternatief voor ieder PA-onderdeel.

Lage vochtopname

POM neemt over het algemeen aanzienlijk minder vocht op dan verschillende polyamides.

Dat kan interessant zijn wanneer maatvoering onder wisselende vochtcondities belangrijk is.

De exacte vochtopname blijft materiaal- en kwaliteitsspecifiek.

Wrijving en slijtage

POM kan gunstige glij-eigenschappen hebben.

Daarom wordt het vaak gekozen voor onderdelen die bewegen ten opzichte van:

• staal;
• aluminium;
• andere kunststof.

Maar voor echte lagerselectie moeten ook:

• oppervlaktebelasting;
• snelheid;
• temperatuur;
• contrapartner

worden beoordeeld.

PE – polyethyleen

Polyethyleen is een brede materiaalcategorie.

Belangrijke uitvoeringen zijn bijvoorbeeld:

• LDPE;
• HDPE;
• UHMW-PE / PE-UHMW.

Ze hebben verschillende eigenschappen.

HDPE

HDPE wordt onder andere toegepast wanneer:

• relatief laag gewicht;
• vochtbestendigheid;
• chemische weerstand

belangrijk zijn.

De mechanische stijfheid ligt doorgaans lager dan bij verschillende technische constructiekunststoffen.

UHMW-PE

Ultra-high-molecular-weight polyethyleen wordt veel gebruikt voor:

• geleiders;
• glijplaten;
• slijtdelen;
• kettinggeleiding.

Het kan gunstige:

• slijtage;
• glij;
• slagvastheids

eigenschappen bieden.

PP – polypropyleen

Polypropyleen is een relatief lichte thermoplast.

Het wordt veel gebruikt in toepassingen waar bijvoorbeeld:

• chemische bestendigheid;
• laag gewicht;
• vochtbestendigheid

belangrijk zijn.

PP is niet hetzelfde als PE

PP en PE lijken qua naam en bepaalde eigenschappen op elkaar, maar zijn verschillende polymeren.

Hun:

• temperatuurgedrag;
• stijfheid;
• chemische eigenschappen;
• slaggedrag

kunnen verschillen.

Gebruik beide dus als aparte materiaalfilters.

PTFE

PTFE is bekend om zijn:

• zeer lage wrijvingscoëfficiënt;
• brede chemische bestendigheid;
• relatief hoge gebruikstemperaturen bij geschikte kwaliteiten.

Daarom wordt het onder andere gebruikt voor:

• glijcomponenten;
• afdichtingscomponenten;
• isolerende delen.

PTFE is relatief zacht

PTFE heeft naast voordelen ook eigenschappen waarmee rekening moet worden gehouden.

Het materiaal kan relatief gemakkelijk:

• vervormen;
• kruipen

onder langdurige belasting.

Een PTFE-onderdeel is daarom niet automatisch geschikt als zwaar constructief onderdeel.

PEEK

PEEK is een hoogwaardige technische thermoplast voor veeleisende toepassingen.

Afhankelijk van de kwaliteit kan het worden gekozen vanwege een combinatie van:

• hogere temperatuurprestaties;
• mechanische eigenschappen;
• chemische weerstand;
• slijtvastheid.

PEEK is specialistisch

PEEK is aanzienlijk duurder dan normale technische kunststoffen zoals PA of POM.

Gebruik het daarom vooral wanneer de toepassing de aanvullende materiaaleigenschappen daadwerkelijk vereist.

PC – polycarbonaat

Polycarbonaat wordt onder andere gebruikt vanwege zijn:

• slagvastheid;
• vormbaarheid;
• mogelijkheid tot transparante producten.

Het wordt veel toegepast in:

• beschermdelen;
• behuizingen;
• afschermingen.

De exacte chemische en UV-bestendigheid hangt af van de gekozen kwaliteit.

ABS

ABS wordt veel gebruikt voor:

• behuizingen;
• afdekkingen;
• bedieningsonderdelen;
• gegoten technische producten.

Het combineert afhankelijk van kwaliteit eigenschappen zoals:

• slagvastheid;
• stijfheid;
• goede oppervlaktekwaliteit.

PVC

PVC wordt onder andere gebruikt in technische systemen waarin:

• chemische weerstand;
• maatvastheid;
• elektrische eigenschappen

relevant kunnen zijn.

Er bestaan harde en flexibele PVC-kwaliteiten.

De materiaalaanduiding alleen is dus nog niet voldoende om alle eigenschappen te bepalen.

Thermoplasten

Veel technische kunststof onderdelen zijn gemaakt van:

thermoplasten.

Deze materialen worden bij voldoende verwarming zachter en kunnen opnieuw worden gevormd.

Voorbeelden zijn:

• PA;
• POM;
• PE;
• PP;
• PC;
• PEEK.

Thermoharders

Daarnaast bestaan:

thermohardende kunststoffen.

Deze krijgen tijdens productie een permanent vernette structuur en gedragen zich bij verhitting anders dan thermoplasten.

Bepaalde elektrotechnische en hittebestendige componenten kunnen hiervan worden gemaakt.

Elastomeren

Rubberachtige elastomeren vallen technisch eveneens onder polymere materialen, maar worden vaak als aparte productgroep behandeld.

Denk bijvoorbeeld aan:

• NBR;
• EPDM;
• siliconen.

Voor ROKAFAST zou ik normale technische kunststof onderdelen daarom niet automatisch mengen met rubber dempers en afdichtingen.

Materiaalkeuze is functioneel

Kies kunststof niet alleen op:

kleur of prijs.

Controleer eigenschappen die voor de daadwerkelijke toepassing relevant zijn.

Denk aan:

• belasting;
• temperatuur;
• vocht;
• beweging;
• chemische stoffen;
• elektrische functie;
• UV;
• maatnauwkeurigheid.

Mechanische sterkte

Kunststoffen kunnen mechanische krachten opnemen.

Maar hun gedrag verschilt sterk van metalen zoals staal.

Belangrijke eigenschappen zijn bijvoorbeeld:

• treksterkte;
• druksterkte;
• elasticiteitsmodulus;
• slagvastheid.

Deze waarden zijn productspecifiek.

Geen universele draagkracht voor kunststof onderdelen

Een onderdeel van M8 of Ø20 mm heeft niet automatisch een bepaalde draagkracht.

De capaciteit hangt af van:

• productvorm;
• materiaal;
• wanddikte;
• temperatuur;
• belasting;
• belastingsduur.

Gebruik daarom alleen productspecifieke belastingsgegevens.

Kunststof en kruip

Een zeer belangrijk verschil met metaal is:

kruip.

Kunststof kan onder langdurige constante belasting langzaam blijven vervormen.

Dit kan gebeuren zonder dat de aanvankelijke belasting extreem hoog was.

Langdurige belasting

Daarom kan een kunststof onderdeel dat een kortdurende belasting probleemloos verdraagt na:

• uren;
• maanden;
• jaren

meer vervorming vertonen.

Hoe sterk dit gebeurt hangt af van materiaal en temperatuur.

Temperatuur versterkt kruip

Bij hogere temperaturen neemt kruip bij veel thermoplasten toe.

Een kunststof onderdeel dat bij 20 °C voldoende stijf is kan bij een veel hogere temperatuur aanzienlijk zachter worden.

Geen algemene maximumtemperatuur

Schrijf niet:

kunststof onderdelen geschikt tot 100 °C.

Verschillende kunststoffen hebben zeer uiteenlopende temperatuurbereiken.

Zelfs twee verschillende PA-kwaliteiten kunnen andere grenswaarden hebben.

Temperatuurbereik per artikel

Sla daarom waar beschikbaar op:

• minimale gebruikstemperatuur;
• maximale langdurige gebruikstemperatuur;
• maximale kortdurende temperatuur.

Gebruik de fabrikantwaarden van het concrete materiaal.

Hittebestendigheid is niet smeltpunt

Een kunststof kan al veel eerder mechanische eigenschappen verliezen voordat het materiaal daadwerkelijk smelt.

Gebruik dus niet alleen het smeltpunt als maximale gebruikstemperatuur.

Thermische uitzetting

Kunststoffen zetten bij temperatuurverandering vaak aanzienlijk sterker uit dan staal.

Dit wordt beschreven door de:

lineaire thermische uitzettingscoëfficiënt.

Passing verandert met temperatuur

Bij een:

• lagerbus;
• afstandsbus;
• nauwkeurig geleidingsonderdeel

kan temperatuurverandering daarom invloed hebben op de passing.

Houd hiermee rekening bij maatkritische toepassingen.

Vocht en maatvoering

Ook vocht kan bij bepaalde kunststoffen maatveranderingen veroorzaken.

Polyamide is hiervan een bekend voorbeeld.

Daarom kan de maat van een droog geproduceerd onderdeel enigszins veranderen wanneer het langere tijd vocht opneemt.

Elektrische isolatie

Veel technische kunststoffen zijn goede:

elektrische isolatoren.

Daarom worden ze toegepast in:

• elektronica;
• schakelkasten;
• isolatiebussen;
• afstandhouders.

Niet iedere kunststof is isolerend

Dit mag echter niet als universele eigenschap worden gebruikt.

Kunststoffen kunnen worden gevuld met bijvoorbeeld:

• koolstofvezel;
• grafiet;
• geleidende additieven.

Hierdoor kan de elektrische weerstand sterk afnemen.

Gebruik daarom voor elektrische toepassingen echte productspecificaties.

Antistatisch en ESD

Speciale kunststofkwaliteiten kunnen worden ontworpen voor:

• antistatische;
• elektrostatisch dissipatieve;
• geleidende

toepassingen.

Deze eigenschappen moeten altijd expliciet door de fabrikant worden gespecificeerd.

Een zwart kunststof onderdeel is niet automatisch ESD-veilig.

Chemische bestendigheid

Kunststoffen worden vaak gekozen vanwege hun chemische weerstand.

Maar geen enkele kunststof is tegen iedere stof bestand.

Controleer altijd:

• chemische stof;
• concentratie;
• temperatuur;
• blootstellingsduur;
• mechanische spanning.

Spanningscorrosie

Sommige kunststoffen kunnen onder een combinatie van:

• mechanische spanning;
• bepaalde chemicaliën

scheurvorming ontwikkelen.

Dit kan zelfs optreden wanneer de chemische stof op een onbelast proefstuk weinig effect heeft.

Olie en vet

Bepaalde kunststoffen zijn goed bestand tegen verschillende oliën en vetten.

Andere kunnen:

• opzwellen;
• zacht worden;
• bros worden.

Selecteer daarom op daadwerkelijke chemische compatibiliteit.

Water

Ook waterbestendigheid is materiaalafhankelijk.

Een kunststof kan fysiek niet oplossen in water maar toch:

vocht opnemen.

Dat kan voldoende zijn om maatvoering en mechanische eigenschappen te beïnvloeden.

UV-bestendigheid

Voor buitengebruik moet:

UV-bestendigheid

worden beoordeeld.

Langdurige blootstelling aan zonlicht kan bepaalde kunststoffen:

• verkleuren;
• bros maken;
• mechanisch verzwakken.

Zwart is niet automatisch UV-bestendig

Een zwarte kleur kan bij sommige materialen samengaan met UV-stabiliserende additieven.

Maar de kleur alleen bewijst geen UV-classificatie.

Gebruik fabrikantgegevens.

Slijtvastheid

Kunststof wordt veel gebruikt voor:

• glijbussen;
• geleiders;
• rollen;
• slijtplaten.

Maar slijtage is sterk afhankelijk van de materiaalcombinatie.

Wrijvingscoëfficiënt

Voor bewegende delen kan de:

wrijvingscoëfficiënt

relevant zijn.

Deze kan veranderen met:

• contrapartner;
• belasting;
• snelheid;
• temperatuur;
• smering.

Gebruik dus geen algemene wrijvingswaarde voor bijvoorbeeld alle POM-onderdelen.

PV-waarde

Bij glijlagers en vergelijkbare bewegende onderdelen wordt vaak een:

p × v-waarde

gebruikt.

Hierbij wordt oppervlaktebelasting gecombineerd met glijsnelheid.

Een fabrikant als igus publiceert dergelijke waarden specifiek per lagerkunststof en maakt duidelijk dat materiaal, belasting, snelheid en temperatuur samen moeten worden beoordeeld.

Kunststof glijlager

Een kunststof glijbus kan een alternatief zijn voor een metalen lagerbus wanneer bijvoorbeeld:

• droge werking;
• corrosiebestendigheid;
• laag gewicht;
• weinig onderhoud

gewenst zijn.

Gebruik hiervoor wel een kunststof die daadwerkelijk voor lagergebruik is ontwikkeld.

Niet iedere kunststof is lagerkunststof

Een willekeurige PA6-bus is niet automatisch gelijkwaardig aan een speciaal samengesteld kunststof glijlager.

Lagerkunststoffen kunnen bijvoorbeeld vaste smeermiddelen en vezels bevatten.

Hardheid

De hardheid van harde technische kunststof kan bijvoorbeeld worden weergegeven met:

Shore D.

Maar hardheid alleen bepaalt niet:

• sterkte;
• slijtvastheid;
• slagvastheid.

Gebruik het dus als één van meerdere materiaaleigenschappen.

Stijfheid

Stijfheid wordt onder andere uitgedrukt met de:

elasticiteitsmodulus / E-modulus.

Een hogere modulus betekent dat een materiaal bij dezelfde belasting minder elastisch vervormt.

Glasvezel kan stijfheid verhogen

Daarom worden kunststoffen zoals PA regelmatig met glasvezels versterkt wanneer meer stijfheid nodig is.

Ganter gebruikt bijvoorbeeld bij huidige technische kunststof handgrepen glasvezelversterkt PA en specificeert materiaal en temperatuur expliciet per component.

Lage dichtheid

Een belangrijk voordeel van veel kunststoffen is hun relatief lage dichtheid.

Hierdoor kunnen kunststof onderdelen aanzienlijk lichter zijn dan vergelijkbare onderdelen van:

• staal;
• RVS;
• messing.

Gewicht besparen

Dit is interessant in bijvoorbeeld:

• voertuigen;
• bewegende machineconstructies;
• elektronische apparatuur.

Gewichtsbesparing mag echter niet ten koste gaan van de vereiste mechanische prestaties.

Corrosie

Kunststoffen corroderen niet op dezelfde manier als staal.

Hierdoor zijn ze interessant in vochtige omgevingen.

Ze kunnen echter wel worden aangetast door:

• UV;
• chemicaliën;
• warmte;
• oxidatie;
• hydrolyse.

Geen roest betekent niet onbeperkte levensduur

De term:

corrosievrij

kan daarom misleidend zijn.

Beter is om per kunststof de relevante omgevingsbestendigheid te specificeren.

Zelf smerende kunststoffen

Bepaalde technische kunststofcompounds zijn ontworpen voor gebruik zonder externe smering.

Ze bevatten bijvoorbeeld:

• vaste smeermiddelen;
• vezels;
• speciale additieven.

Gebruik de term zelf-smerend alleen wanneer de fabrikant deze eigenschap voor het concrete materiaal specificeert.

Montagepassing

Kunststof onderdelen worden vaak:

• geperst;
• geklikt;
• geschroefd;
• geklemd;
• gelijmd.

De juiste passing hangt sterk af van materiaal en productconstructie.

Perspassing

Een kunststof bus kan bijvoorbeeld met een bepaalde overmaat in een metalen boring worden geperst.

De boring ondersteunt dan de bus.

De benodigde overmaat is productspecifiek.

Niet dezelfde passing als metaal gebruiken

Een metalen bus en kunststof bus met dezelfde nominale maat kunnen een andere aanbevolen passing hebben vanwege:

• elasticiteit;
• thermische uitzetting;
• vochtopname.

Gebruik daarom de fabrikanttoleranties.

Klikverbindingen

Kunststof maakt het mogelijk flexibele:

snap-fit / klikverbindingen

te produceren.

Hierdoor kan montage soms zonder aanvullende schroef worden uitgevoerd.

De geometrie moet daarvoor specifiek zijn ontworpen.

Schroefdraad in kunststof

Sommige kunststof componenten worden rechtstreeks voorzien van schroefdraad.

Bij herhaalde montage kan een metalen insert echter interessanter zijn.

Binnen het ROKAFAST-assortiment kunnen daarvoor bijvoorbeeld:

• Tappex inserts;
• type 530 inserts

relevant zijn.

Kunststof bouten en moeren

Wanneer het assortiment kunststof bevestigingsmiddelen bevat moet rekening worden gehouden met veel lagere en andere mechanische eigenschappen dan bij normale stalen bevestigingsmiddelen.

Gebruik geen staalsterkteklassen zoals:

8.8;

10.9;

12.9

voor kunststof tenzij een toepasselijke productspecificatie dat daadwerkelijk ondersteunt.

Kunststof ringen

Kunststof sluitringen kunnen worden gebruikt voor bijvoorbeeld:

• elektrische isolatie;
• oppervlaktebescherming;
• afstand houden;
• beperkte afdichting.

Niet iedere kunststof ring is automatisch een afdichtring.

Kunststof afstandsbussen

Kunststof afstandsbussen zijn interessant voor:

• printplaten;
• elektronica;
• panelen;
• lichte machineconstructies.

Afhankelijk van materiaal kunnen ze elektrisch isoleren en gewicht besparen.

Kunststof beschermdoppen

Beschermdoppen en pluggen kunnen worden gebruikt om:

• buiseinden;
• schroefdraad;
• gaten;
• scherpe randen

te beschermen.

Hiervoor zijn andere eigenschappen belangrijk dan bij een dragende kunststof bus.

Functionele productgroep eerst

Omdat "kunststof onderdelen" zeer breed is, zou ik klanten waar mogelijk eerst laten filteren op:

producttype / functie.

Daarna op materiaal en afmetingen.

Kleur

Kunststof componenten zijn verkrijgbaar in verschillende kleuren.

Kleur kan worden gebruikt voor:

• visuele identificatie;
• veiligheid;
• esthetiek.

Maar kleur zegt normaal weinig over de mechanische kwaliteit van het onderdeel.

RAL-kleur

Sommige fabrikanten specificeren een kunststof kleur met een:

RAL-benadering.

Dit betekent niet automatisch dat de materiaalbatch exact dezelfde kleur heeft als een gelakte metalen RAL-oppervlakte.

Gebruik de fabrikantomschrijving.

Brandgedrag

Bij elektrische en elektronische onderdelen kan het brandgedrag van het kunststof relevant zijn.

Sommige fabrikanten geven hiervoor bijvoorbeeld een:

UL 94

materiaalclassificatie op.

UL 94 niet automatisch toepassen

Een materiaalclassificatie zoals:

• HB;
• V-2;
• V-1;
• V-0

mag alleen bij het artikel worden vermeld wanneer de gebruikte materiaalvariant daadwerkelijk zo is geclassificeerd.

Een standaard PA-onderdeel is niet automatisch UL94 V-0.

Food-grade

Ook:

food-grade

is geen algemene eigenschap van bijvoorbeeld POM of PA.

Wanneer een kunststof onderdeel in contact met voedsel moet komen, moet de concrete materiaalvariant daarvoor geschikt zijn en over de relevante documentatie beschikken.

FDA is niet automatisch

Een generieke materiaalnaam zoals:

PTFE

betekent niet automatisch dat het betreffende product FDA-compliant is.

Gebruik claims voor voedselcontact uitsluitend wanneer de leverancier die voor het concrete artikel documenteert.

RoHS

Bij elektronische of elektrische toepassingen kan:

RoHS-conformiteit

relevant zijn.

Dit moet op artikel- of fabrikantniveau worden vastgesteld.

Het materiaal "kunststof" op zichzelf bewijst geen RoHS-conformiteit.

REACH

Hetzelfde geldt voor informatie over:

REACH.

REACH betreft chemische stoffen en verplichtingen binnen de EU.

Gebruik actuele leveranciersverklaringen voor concrete producten en materialen.

Gerecycled kunststof

Technische componenten kunnen in sommige gevallen gerecycled kunststof bevatten.

Dit kan interessant zijn vanuit materiaalgebruik en duurzaamheid.

Maar het aandeel gerecycled materiaal zegt op zichzelf niets over:

• sterkte;
• levensduur;
• geschiktheid.

Gebruik specifieke materiaaldocumentatie.

Maatvoering

De relevante afmetingen verschillen sterk per producttype.

Voor een bus kunnen bijvoorbeeld belangrijk zijn:

• binnendiameter;
• buitendiameter;
• lengte.

Voor een dop:

• passende buisdiameter;
• wanddikte;
• hoogte.

Voor een ring:

• binnendiameter;
• buitendiameter;
• dikte.

Daarom zou ik productspecifieke filters naast algemene kunststof-filters gebruiken.

Toleranties

Kunststof onderdelen kunnen worden geproduceerd door:

• spuitgieten;
• draaien;
• frezen;
• extruderen;
• persen;
• 3D-printen.

De haalbare maattoleranties verschillen per proces.

Spuitgegoten onderdelen

Spuitgieten is zeer geschikt voor grote aantallen complexe kunststof onderdelen.

Tijdens afkoeling kan:

krimp

optreden.

Daarmee wordt al tijdens matrijsontwerp rekening gehouden.

Verspaande kunststof onderdelen

Kunststof kan ook worden:

• gedraaid;
• gefreesd;
• geboord.

Bij nauwe toleranties moet rekening worden gehouden met temperatuur en eventuele vochtopname.

3D-geprinte onderdelen

3D-geprinte kunststofdelen kunnen heel andere mechanische eigenschappen hebben dan spuitgegoten of verspaande delen.

Laagoriëntatie en printproces kunnen de sterkte sterk beïnvloeden.

Daarom mogen materiaalwaarden van bulk kunststof niet automatisch worden gebruikt voor ieder geprint onderdeel.

Geen algemene DIN voor kunststof onderdelen

Voor de complete categorie:

Kunststof onderdelen

bestaat geen bruikbare algemene DIN-productnorm.

De categorie bevat daarvoor te veel verschillende productfuncties en materialen.

Productnorm per component

Een concreet kunststof onderdeel kan wél onder een specifieke:

• DIN;
• ISO;
• EN;
• fabrikantstandaard

vallen.

Koppel zo'n norm daarom alleen aan de betreffende SKU of productfamilie.

ISO 1043 is geen productnorm

ISO 1043-1 en ISO 1043-2 zijn vooral belangrijk voor:

materiaalaanduidingen.

Ze zeggen niet hoe bijvoorbeeld een:

• kunststof bus;
• dop;
• ring

moet worden gedimensioneerd.

Materiaal exact vastleggen

Voor EOPS is het beter om bijvoorbeeld te schrijven:

Materiaal: PA66

dan alleen:

Materiaal: kunststof.

Nog beter, indien beschikbaar:

Materiaal: PA66-GF30

voor een specifieke glasvezelversterkte kwaliteit.

Additieven

Een kunststof kan additieven bevatten voor bijvoorbeeld:

• UV-stabilisatie;
• brandvertraging;
• elektrische geleidbaarheid;
• glijgedrag;
• kleur;
• hittebestendigheid.

Twee onderdelen met dezelfde basisafkorting kunnen daardoor toch verschillende eigenschappen hebben.

PA is dus niet altijd hetzelfde PA

Een zwart PA66-GF30 machineonderdeel kan technisch sterk verschillen van een ongevuld PA6 afstandsbusje.

Gebruik daarom waar mogelijk:

• exacte polymeerkwaliteit;
• versterkingspercentage;
• fabrikantcompound.

Kunststof onderdeel kiezen

Producttype

Bepaal eerst de functie van het onderdeel.

Afmetingen

Controleer alle relevante montage- en functionele maten.

Kunststofsoort

Kies bijvoorbeeld PA, POM, PE, PP, PTFE of andere kwaliteit.

Versterking

Controleer bijvoorbeeld glasvezelversterking.

Mechanische belasting

Bepaal trek-, druk-, schuif- of glijbelasting.

Belastingsduur

Controleer of de belasting kortdurend of permanent aanwezig is.

Temperatuur

Controleer het productspecifieke gebruikstemperatuurbereik.

Vocht

Houd bij vochtgevoelige materialen rekening met wateropname en maatverandering.

Slijtage

Bij bewegende delen moet het tribologische gedrag worden gecontroleerd.

Chemicaliën

Controleer daadwerkelijke chemische compatibiliteit.

UV

Bij buitengebruik moet UV-bestendigheid expliciet worden vastgesteld.

Elektrische eigenschappen

Bepaal of elektrische isolatie, ESD of geleidbaarheid vereist is.

Brandgedrag

Controleer indien nodig een productspecifieke UL 94-classificatie.

Regelgeving

Controleer waar relevant productspecifieke REACH-, RoHS- of voedselcontactdocumentatie.

Kunststof onderdelen bestellen bij ROKAFAST

Bij ROKAFAST vind je kunststof onderdelen voor uiteenlopende toepassingen in machinebouw, apparatenbouw, elektronica, montage, onderhoud en industriële constructies.

Afhankelijk van de toepassing zijn technische kunststof componenten verkrijgbaar in verschillende vormen, afmetingen en materiaalsoorten.

De materiaalkeuze is hierbij minstens zo belangrijk als de maatvoering.

Polyamide, POM, PE, PP, PTFE en andere technische kunststoffen hebben elk hun eigen eigenschappen op het gebied van:

• sterkte;
• stijfheid;
• slijtage;
• wrijving;
• vochtopname;
• temperatuur;
• chemische bestendigheid;
• elektrische isolatie.

Selecteer het juiste onderdeel daarom op basis van productfunctie, maatvoering, exacte kunststofkwaliteit en de omstandigheden waarin het onderdeel wordt gebruikt.

Voor kritische mechanische, elektrische, chemische of voedselgerelateerde toepassingen moeten de productspecifieke technische gegevens en eventuele certificeringen worden gecontroleerd.

Gerelateerde producten

Naast kunststof onderdelen vind je binnen het ROKAFAST-assortiment Afstandsteunen met binnen- en buitendraad, Afstandsteunen met dubbele binnendraad, Tappex inserts, Schroefdraadinserts type 530, Stelvoeten, Kogelknoppen, Sterknoppen, Cilindrische dempers en andere Machine & technische onderdelen.

Gebruik kunststof componenten wanneer laag gewicht, elektrische isolatie, corrosiebestendigheid, glijeigenschappen of specifieke chemische eigenschappen voordelen bieden en kies metaal wanneer de mechanische of thermische eisen daarom vragen.

Veelgestelde vragen over kunststof onderdelen

Wat zijn technische kunststof onderdelen?

Dit zijn functionele componenten van kunststof die worden gebruikt voor bijvoorbeeld bevestigen, afstand houden, geleiden, isoleren, beschermen, lageren of bedienen.

Welke kunststoffen worden gebruikt?

Veelgebruikte technische kunststoffen zijn onder andere PA, POM, PE, PP, PTFE, PC, ABS en PEEK.

Wat betekent PA?

PA staat voor polyamide.

Wat betekent POM?

POM staat voor polyoxymethyleen en wordt ook polyacetaal of acetaal genoemd.

Wat betekent PE?

PE staat voor polyethyleen.

Wat betekent PP?

PP staat voor polypropyleen.

Wat betekent PTFE?

PTFE staat voor polytetrafluorethyleen.

Wat betekent PEEK?

PEEK staat voor polyetheretherketon en is een hoogwaardige technische thermoplast.

Is nylon hetzelfde als polyamide?

Nylon is een veelgebruikte commerciële naam voor verschillende polyamides. Voor technische selectie is een exacte aanduiding zoals PA6 of PA66 informatiever.

Wat betekent GF bij kunststof?

GF wordt gebruikt bij glasvezelversterkte kunststofmaterialen. De exacte materiaalaanduiding en hoeveelheid versterking moeten uit de productgegevens blijken.

Wat betekent PA66-GF30?

Dit wordt gebruikt voor een PA66-materiaal met een opgegeven glasvezelversterking. Controleer voor technische toepassing altijd het concrete materiaalblad.

Is glasvezelversterkte kunststof sterker?

Glasvezel kan onder andere sterkte en stijfheid verhogen, maar verandert ook andere materiaaleigenschappen. Het is dus niet simpelweg op ieder vlak "beter".

Welke kunststof is het sterkst?

Daar bestaat geen algemeen antwoord op. Het hangt af van trek-, druk-, slag-, slijtage- of temperatuurbelasting en van de exacte kunststofkwaliteit.

Welke kunststof is het beste voor glijdende onderdelen?

POM, PTFE en speciaal ontwikkelde lagercompounds kunnen interessant zijn, maar de keuze hangt af van belasting, snelheid, temperatuur en contrapartner.

Welke kunststof neemt weinig vocht op?

Materialen verschillen sterk in vochtopname. POM neemt bijvoorbeeld doorgaans aanzienlijk minder vocht op dan verschillende polyamides.

Neemt polyamide vocht op?

Ja. Veel polyamides nemen vocht uit hun omgeving op, wat invloed kan hebben op maatvoering en mechanische eigenschappen.

Zijn kunststof onderdelen elektrisch isolerend?

Veel kunststoffen wel, maar niet allemaal. Geleidende of koolstofgevulde kunststofkwaliteiten kunnen juist speciaal elektrisch dissipatief of geleidend zijn.

Is zwart kunststof automatisch ESD-veilig?

Nee. Kleur zegt niet betrouwbaar of een materiaal ESD-eigenschappen heeft.

Zijn kunststof onderdelen corrosiebestendig?

Kunststoffen roesten niet zoals staal, maar kunnen wel worden aangetast door chemicaliën, UV, warmte en veroudering.

Welke kunststof is bestand tegen chemicaliën?

Dat hangt volledig af van de chemische stof, concentratie, temperatuur en kunststofkwaliteit. Er bestaat geen kunststof die universeel tegen alle chemicaliën bestand is.

Is kunststof geschikt voor buitengebruik?

Alleen wanneer de gebruikte materiaalvariant voldoende bestand is tegen onder andere UV, vocht en temperatuur.

Is zwart kunststof altijd UV-bestendig?

Nee. UV-stabiliteit moet expliciet door de fabrikant worden gespecificeerd.

Wat is kruip bij kunststof?

Kruip is langzame blijvende vervorming van kunststof onder langdurige mechanische belasting.

Waarom is kruip belangrijk?

Een onderdeel kan aanvankelijk sterk genoeg lijken maar na langdurige belasting steeds verder vervormen.

Heeft temperatuur invloed op kunststof?

Ja. Stijfheid, sterkte, kruip, maatvoering en levensduur kunnen sterk met temperatuur veranderen.

Wat is de maximale temperatuur van kunststof?

Er bestaat geen algemene waarde. Iedere kunststofkwaliteit heeft een eigen gebruikstemperatuurbereik.

Zijn kunststof onderdelen lichter dan metalen onderdelen?

Veel technische kunststoffen hebben een aanzienlijk lagere dichtheid dan staal, RVS of messing en kunnen daardoor gewicht besparen.

Kun je schroefdraad in kunststof maken?

Ja. Afhankelijk van materiaal en toepassing kan draad rechtstreeks worden gevormd of kan een metalen schroefdraadinsert worden gebruikt.

Wanneer gebruik je een schroefdraadinsert?

Bijvoorbeeld wanneer de verbinding meerdere keren moet kunnen worden gedemonteerd of wanneer sterkere en slijtvastere metrische binnendraad nodig is.

Is UL 94 een materiaalsoort?

Nee. UL 94 heeft betrekking op het brandgedrag van kunststofmaterialen onder bepaalde testcondities.

Is iedere kunststof UL94 V-0?

Nee. Alleen een concreet daarvoor geclassificeerd materiaal mag als V-0 worden aangeduid.

Zijn kunststof onderdelen food-grade?

Niet automatisch. Hiervoor moet de specifieke materiaalvariant geschikt en gedocumenteerd zijn voor de betreffende voedselcontacttoepassing.

Is PTFE automatisch geschikt voor voedselcontact?

Nee. De concrete materiaalvariant en het product moeten de juiste documentatie hebben.

Zijn alle kunststof onderdelen RoHS-conform?

Dat kan niet uit het woord kunststof worden afgeleid. Gebruik de verklaring van de fabrikant voor het betreffende artikel.

Welke DIN-norm geldt voor kunststof onderdelen?

Er bestaat geen algemene DIN-productnorm voor deze brede productcategorie.

Welke ISO-norm geldt voor kunststofbenamingen?

ISO 1043-1 is de belangrijke actuele norm voor afkortingen van basispolymeren. ISO 1043-2 behandelt aanduidingen voor vul- en versterkingsmaterialen.

Is ISO 1043-1 nog actueel?

Ja. ISO 1043-1:2011 is in 2022 opnieuw bevestigd en blijft momenteel actueel.

Is ISO 1043 een productnorm?

Nee. De norm helpt kunststofmaterialen uniform aan te duiden, maar bepaalt niet de vorm of afmetingen van een concreet kunststof onderdeel.

Hoe kies ik het juiste kunststof onderdeel?

Controleer producttype, maatvoering, kunststofkwaliteit, belasting, temperatuur, vocht, slijtage, chemicaliën, UV-bestendigheid en eventuele elektrische of wettelijke eisen.